ขนมทุเรียน ‘ไม่เติมน้ำตาล’: ไม่ได้แปลว่า ‘ปราศจากน้ำตาล’

คำว่า ‘ไม่เติมน้ำตาล’ ตรวจสูตร วัตถุดิบ และกระบวนการ ส่วน ‘ปราศจากน้ำตาล’ ตรวจปริมาณน้ำตาลตามเกณฑ์ บทความนี้แยกคำถามทั้งสองและเสนอ Sugar Claim Evidence File เจ็ดชั้นโดยไม่กล่าวอ้างผลของ Siam Diamond

คำตอบโดยสรุป

ขนมทุเรียนที่ไม่เติมน้ำตาล ถือว่าเป็นขนมปราศจากน้ำตาลโดยอัตโนมัติหรือไม่?

ไม่ถือว่าเป็นคำเดียวกัน ประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉบับที่ 445 แยกคำกล่าวอ้าง ‘ไม่เติมน้ำตาล’ ซึ่งต้องตรวจว่าไม่มีการเติมน้ำตาล วัตถุดิบที่เติมน้ำตาล หรือวัตถุดิบที่มีน้ำตาลเพื่อทำหน้าที่แทนน้ำตาล ออกจากคำกล่าวอ้าง ‘ปราศจากน้ำตาล’ ซึ่งสำหรับอาหารแข็งกำหนดน้ำตาลไม่เกิน 0.5 กรัมต่อ 100 กรัม ทุเรียนและวัตถุดิบอื่นอาจมีน้ำตาลตามธรรมชาติได้ จึงต้องยืนยันสูตร ขอบเขตกระบวนการ ฉลากโภชนาการ และผลที่แทนผลิตภัณฑ์จริงก่อนใช้คำกล่าวอ้าง

ประเด็นสำคัญ

01
‘ไม่เติมน้ำตาล’ เป็นคำถามว่ามีการเติมอะไรและกระบวนการสร้างน้ำตาลเพิ่มหรือไม่ ไม่ใช่คำยืนยันว่าน้ำตาลรวมเป็นศูนย์
02
‘ปราศจากน้ำตาล’ เป็นคำกล่าวอ้างด้านปริมาณที่ต้องผ่านเกณฑ์ของตลาดและหน่วยอ้างอิงที่กำหนด ไม่ได้อนุมานจากรายชื่อส่วนประกอบเพียงอย่างเดียว
03
สูตร วัตถุดิบ supplier specification กระบวนการ ผลวิเคราะห์ ฉลาก และ change control ต้องชี้กลับมาที่ SKU และรุ่นผลิตเดียวกัน

1. สองคำนี้ตอบคนละคำถาม

‘ไม่เติมน้ำตาล’ ตอบคำถามเชิงสูตรและกระบวนการว่าได้เติมน้ำตาลหรือวัตถุดิบที่ทำหน้าที่แทนน้ำตาลหรือไม่ ส่วน ‘ปราศจากน้ำตาล’ ตอบคำถามเชิงปริมาณว่าน้ำตาลในอาหารอยู่ต่ำกว่าเกณฑ์หรือไม่

ผลิตภัณฑ์จึงอาจไม่เติมน้ำตาล แต่ยังมีน้ำตาลที่มาจากทุเรียนหรือวัตถุดิบอื่นตามธรรมชาติได้ การใช้สองคำแทนกันทำให้ผู้ซื้อเข้าใจขอบเขตหลักฐานผิด

2. เกณฑ์ไทยไม่ได้ดูเพียงถุงน้ำตาลในโรงงาน

ภาคผนวก 4 ของประกาศฉบับที่ 445 กำหนดเงื่อนไขสำหรับ ‘no sugar added’ ว่าต้องไม่มีวัตถุดิบที่เติมน้ำตาล ไม่มีการเติมน้ำตาลหรือวัตถุดิบที่มีน้ำตาลเพื่อทำหน้าที่แทนน้ำตาลระหว่างการผลิตหรือบรรจุ และน้ำตาลที่เกิดจากกระบวนการต้องอยู่ในเงื่อนไขที่กำหนด

จึงต้องอ่านทั้งสูตรหลัก สูตรย่อย ไส้ เคลือบ เครื่องปรุง วัตถุดิบเข้มข้น และสถานะของวัตถุดิบจาก supplier ไม่ใช่ตรวจเฉพาะว่ามีน้ำตาลทรายเป็นบรรทัดหนึ่งในสูตรหรือไม่

ขนมทุเรียน ซองสินค้า แฟ้มสูตร และตัวอย่างสำหรับตรวจสอบคำกล่าวอ้างไม่เติมน้ำตาล — ภาพประกอบเชิงบรรณาธิการ ตัวอย่างและเอกสารไม่มีผลวิเคราะห์จริง และไม่ใช่หลักฐานว่าผลิตภัณฑ์ใดของ Siam Diamond ใช้คำกล่าวอ้างนี้ได้

3. วัตถุให้ความหวานไม่ทำให้คำกล่าวอ้างผ่านอัตโนมัติ

คำถามที่พบบ่อยของกองอาหารลงวันที่ 22 เมษายน 2567 ระบุว่า ผลิตภัณฑ์ที่เติมวัตถุให้ความหวานแทนน้ำตาลสามารถแสดง ‘ไม่เติมน้ำตาล’ ได้ หากเป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนด คำตอบนี้ไม่ใช่การอนุญาตแบบเหมารวมสำหรับทุกสูตร

ทีมพัฒนาผลิตภัณฑ์ยังต้องตรวจชนิดและหน้าที่ของวัตถุให้ความหวาน ข้อกำหนดวัตถุเจือปน คำเตือนหรือข้อความประกอบที่เกี่ยวข้อง และฉลากโภชนาการของ SKU จริง

4. ‘ปราศจากน้ำตาล’ ต้องมีหลักฐานปริมาณ

ประกาศฉบับที่ 445 กำหนดคำกล่าวอ้าง sugars free สำหรับทั้งอาหารแข็งและของเหลวที่น้ำตาลไม่เกิน 0.5 กรัมต่อ 100 กรัมหรือ 100 มิลลิลิตร ตามลำดับ พร้อมเงื่อนไขอื่นในภาคผนวก

ตัวเลขบนฉลากต้องมาจากข้อมูลที่เป็นตัวแทนผลิตภัณฑ์และวิธีคำนวณหรือวิเคราะห์ที่เหมาะสม การอ่านสูตรแล้วสรุปว่าเป็นศูนย์ หรือใช้ผลจากต้นแบบคนละสูตร ไม่สร้างหลักฐานของสินค้าที่วางจำหน่าย

5. บริบทแหล่งกำเนิดต้องตามวัตถุดิบ ไม่ใช่แทนผล

ทุเรียนจากแหล่งผลิต ช่วงสุก และฤดูกาลต่างกันอาจทำให้คุณลักษณะวัตถุดิบและความหวานเปลี่ยนได้ แต่ชื่อจังหวัดหรือพันธุ์ไม่ได้บอกปริมาณน้ำตาลของขนมสำเร็จรูป

แฟ้มหลักฐานจึงควรเชื่อม supplier แหล่งสวนหรือจุดรวบรวม วันที่รับ lot วัตถุดิบ สเปก และสูตรที่ใช้จริง เพื่ออธิบายความแปรผันโดยไม่เปลี่ยนเรื่องเล่าแหล่งกำเนิดให้เป็นคำรับรองโภชนาการ

6. Codex ช่วยเทียบหลักคิด แต่ตลาดปลายทางเป็นผู้ตัดสิน

CXG 23-1997 แยกเงื่อนไข non-addition of sugars ออกจากเกณฑ์ sugars free เช่นเดียวกัน และเอกสารทำงานของคณะกรรมการฉลากอาหารเดือนมีนาคม 2026 ระบุว่ากฎเรื่อง added sugars ต่างกันตามประเทศหรือภูมิภาค

เอกสารเดือนมีนาคม 2026 เป็น working document ไม่ใช่มาตรฐานใหม่ที่ประกาศใช้ทั่วโลก ผู้ส่งออกต้องตรวจถ้อยคำ คำแปล หน่วยอ้างอิง disclaimer และข้อกำหนดของตลาดปลายทางในวันที่อนุมัติฉลาก

7. Sugar Claim Evidence File เจ็ดชั้น

กรอบนี้ช่วยแยกหลักฐานตามหน้าที่ ไม่ใช่มาตรฐาน ใบรับรอง หรือคำยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ใดผ่านเกณฑ์

Product identity: SKU สูตร รุ่นฉลาก ขนาดบรรจุ และตลาด
Formula map: สูตรหลัก สูตรย่อย coating filling seasoning และ processing aids
Ingredient evidence: supplier specification รายการส่วนประกอบ สถานะการเติมน้ำตาล และ lot วัตถุดิบ
Process evidence: จุดเติม การทำเข้มข้น การไฮโดรไลซ์ rework และบันทึกรุ่นผลิต
Nutrition evidence: แผนสุ่ม วิธีวิเคราะห์หรือคำนวณ หน่วย ผล ความไม่แน่นอน และความเป็นตัวแทน
Claim approval: ถ้อยคำ ภาษา เกณฑ์ตลาด disclaimer ฉลากโภชนาการ ผู้ทบทวน และวันที่
Lifecycle control: supplier สูตร กระบวนการ artwork ผลิตจริง deviation การเปลี่ยนแปลง และการเก็บหลักฐาน

8. ขอบเขตของบทความและคำกล่าวอ้าง

บทความนี้เป็นกรอบบรรณาธิการสำหรับแยกคำถามและจัดหลักฐาน ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย รายงานผลแล็บ หรือการอนุมัติฉลาก

Siam Diamond Journal ไม่ได้กล่าวอ้างว่า Siam Diamond มีขนมทุเรียนสูตรไม่เติมน้ำตาล สูตรปราศจากน้ำตาล ผลวิเคราะห์ ฉลากที่อนุมัติ หรือการรับรองจากหน่วยงานที่อ้างถึง

แหล่งปฐมภูมิและหน่วยงานทางการ

กองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 445) พ.ศ. 2566 เรื่อง ฉลากโภชนาการ — เผยแพร่ 5 มกราคม 2567
กระทรวงสาธารณสุข ผ่านกองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาNotification No. 445: Nutrition Labelling — English official text and nutrition-claim criteria
กองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาคำถามที่พบบ่อย: เติมวัตถุให้ความหวานแทนน้ำตาลแล้วแสดง ‘ไม่เติมน้ำตาล’ ได้หรือไม่ — 22 เมษายน 2567
Codex Alimentarius (FAO/WHO)CXG 23-1997: Guidelines for Use of Nutrition and Health Claims — non-addition of sugars and sugar-free criteria
Codex Committee on Food Labelling (FAO/WHO)CX/FL 26/49/8 Rev: Future Work and Emerging Issues — March 2026 working document

ข้อมูลอ้างอิงใช้เพื่ออธิบายบริบทอุตสาหกรรม ณ วันที่เผยแพร่ ไม่ใช่การรับรองผลิตภัณฑ์หรือคำแนะนำด้านกฎหมาย

คำถามที่พบบ่อย

01ขนมที่ใช้ทุเรียนล้วนและไม่เติมน้ำตาล ใช้คำว่า ‘ปราศจากน้ำตาล’ ได้ไหม?

ยังสรุปไม่ได้ คำว่าไม่เติมน้ำตาลกับปราศจากน้ำตาลมีเงื่อนไขต่างกัน ต้องตรวจปริมาณน้ำตาลของผลิตภัณฑ์จริงตามเกณฑ์ หน่วยอ้างอิง และเงื่อนไขฉลากของตลาด

02ใส่วัตถุให้ความหวานแทนน้ำตาลแล้วยังใช้คำว่า ‘ไม่เติมน้ำตาล’ ได้หรือไม่?

กองอาหารตอบว่าสามารถแสดงได้หากเป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนด แต่ยังต้องตรวจสูตร วัตถุเจือปน ข้อความประกอบ ฉลากโภชนาการ และข้อกำหนดเฉพาะของ SKU จริง

03ต้องตรวจแล็บทุกล็อตเพื่อใช้คำกล่าวอ้างหรือไม่?

แหล่งอ้างอิงที่ยกมาไม่ได้กำหนดคำตอบเดียวสำหรับทุกผลิตภัณฑ์ แผนยืนยันควรตั้งตามความเสี่ยง ความแปรผัน สูตร กระบวนการ วิธีคำนวณหรือวิเคราะห์ และ change control โดยผู้รับผิดชอบตามกฎหมายของตลาด